Ισμήνη της Καρόλ Φρεσέτ - Κριτική

Η Ισμήνη, αυτή που όλοι γνωρίζουμε, αδελφή της Αντιγόνης, κόρη του Οιδίποδα, αυτή που επιβιώνει με το βάρος όσων συνέβησαν, είναι το πρόσωπο της ημέρας. Εκείνη που έμεινε πίσω να μιλήσει για όσα η ιστορία αποφάσισε να καταγράψει. Το πρόσωπο, η ταυτότητα, η ενοχή και ο ηρωισμός, η αφοσίωση στην ειρήνη, η συντριβή και η επιβίωση.

Η “Ισμήνη” της πολυβραβευμένης Καναδής συγγραφέα Καρόλ Φρεσέτ (Carole Fréchette)  ξεκίνησε το ταξίδι της από το Ρέθυμνο και το 11ο Φεστιβάλ Αντίβαρο 2026 και συνεχίζει την “μαρτυρία “ της στην Αθήνα. Σε ένα σκηνικό λιτό που ξεκινά με τον κρότο και την εικόνα  μιας πόρτας που ανοιγοκλείνει, το ηχοτοπίο  του vıdeo art σμίγει με ένα λυγμό που εξελίσσεται σε ανάγκη για αναπνοή και καταλήγει σε ένα λόγο σχεδόν κατακερματισμένο από την προσπάθεια να συνδέσει τα κομμάτια που την απαρτίζουν. “Είμαι Ελληνίδα”. Έτσι ξεκινά την μαρτυρία της η Ισμήνη, κόρη του Οιδίποδα και της Ιοκάστης, αδελφή της Αντιγόνης, των Ετεοκλή και Πολυνείκη. Το έργο της Φρεσέτ παίρνει σαν αφορμή την πρώτη μαρτυρία του φρουρού ότι κάποιος προσπάθησε να καλύψει το σώμα του νεκρού με λιγοστό χώμα και ότι αυτός ο κάποιος δεν είναι ακόμα γνωστός, όμως όταν θα συλλάβουν την Αντιγόνη κι εκείνη θα πάρει πάνω της όλη την ευθύνη, απορρίπτοντας την αδελφή της και την αλληλέγγυα πρόθεση της, η Ισμήνη θα αρχίσει να ανατέμνει το πρόσωπο και τον μύθο κρατώντας σταθερά και στιβαρά την θέση της στην ιστορία. 

Η Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη υποδύεται την Ισμήνη και στο πρόσωπο της προβάλλει το πρόσωπο του ανθρώπου που επιβίωσε. Η εξιστόρηση των γεγονότων φωτίζει την ίδια και ανατέμνει το κλέος του ήρωα, το απαραίτητο που ίσως να μην είναι αναπόφευκτο. Είναι ενδιαφέρουσα η κινησιολογία της, οι στάσεις του σώματος της που κάνουν αναφορά σε μελανόμορφες φιγούρες αγγείων. Το κόκκινο σκράντσι που γίνεται δεσμός των χεριών της μια περίεργη λεπτομέρεια στο κατά τα άλλα δωρικό κοστούμι της. Ο πηλός, ή η λάσπη που την σκεπάζει έχει μια σημειολογική γέφυρα με την σκηνική εγκατάσταση που αφήνει το χώμα να πέφτει από ψηλά πάνω σε μια “άδεια” καρέκλα, την ίδια της την πράξη όπως την μαρτυρά και την αναπαριστά. Η Ισμήνη δεν κατάφερε να βρεθεί μαζί με την αδελφή της ζωντανή μέσα σε ένα τάφο, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τοποθετείται η Φραγκιαδάκη στον χώρο, αυτή η έλλειψη αναγνώρισης του που βρίσκεται είναι μια ταυτοποίηση του τραύματος της Ισμήνης. Ο θυμός της Ισμήνης για τα τελευταία λόγια της Αντιγόνης, ένας θυμός που ίσα που φτάνει στα αυτιά μας, επιδιώκει να ακουστεί αυτή ακριβώς η μαρτυρία της: είναι εδώ, είναι ακόμα εδώ. Το σακί που κρέμεται από ψηλά άδειο και κούφιο πάνω από την καρέκλα κάνει ένα συνειρμό στον αυτόχειρο θάνατο της Αντιγόνης ενώ εκείνη προσπαθεί να αναπαραστήσει την δική της σωματική αντίδραση στα νέα του θανάτου της. 

Από την εμπειρία μου παρακολουθώντας την Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη σε προηγούμενες παραστάσεις, πιστεύω ότι  η ηθοποιός έχει ευχέρεια στην διαμόρφωση του δραματικού χώρου του χαρακτήρα που υποδύεται. Στην “Ισμήνη” σε σκηνοθεσία Μανόλη Σειραγάκη, ο χώρος στον οποίο εντοπίζει την δράση της η Ισμήνη ξεκινά σαν ένας ψηφιακός τόπος, γίνεται ένα μαύρο κουτί και εν συνεχεία όλα τα στοιχεία της ιστορίας αφήνονται μπροστά μας σε άπλετο φως. Αυτή η μεθόδευση του σκηνικού τόπου δεν μου προσθέτει κάτι στην παράσταση, για την ακρίβεια μου προκαλεί μια αμηχανία. Μολαταύτα βρίσκω το έργο της Φρεσέτ ανανεωτικό και την ερμηνεία της Ηλέκτρας Φραγκιαδάκη έντιμη και λεπτοδουλεμένη, και βέβαια καθώς το παρόν κείμενο προκύπτει από παρακολούθηση της μαγνητοσκοπημένης παράστασης στο Ρέθυμνο, είμαι σίγουρη ότι στο νέο χώρο της παράστασης στην Αθήνα η συλλειτουργία του σκηνικού τόπου και του  κοινού μαζί με την ερμηνεία, την σκηνογραφία και τον φωτιστικό σχεδιασμό προφανώς θα αποτιμώνται πολλαπλάσια. 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Κείμενο: Καρόλ Φρεσέτ (Carole Fréchette)

Μετάφραση: Δημήτρης Φίλιας

Σκηνοθεσία: Μανόλης Σειραγάκης

Σκηνογραφία- ενδυματολογία: Κάλλη Καραδάκη

Φωτογραφίες: Έφη Καρανικόλα - Ευάγγελος Έξαρχος- Κώστας Γκιόκας

Μακιγιάζ: Ελένη Ζουρελίδου

Οργάνωση και εκτέλεση παραγωγής: Θέατρο Αντίβαρο

Υπ. Επικοινωνίας: Γεωργία Ζούμπα

Τρέιλερ: Έφη Καρανικόλα

Τον ρόλο της Ισμήνης ερμηνεύει η Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:

Προγραμματισμένη Πρεμιέρα Αθήνας: Σάββατο, 07 Μαρτίου 2026

Ημέρες & Ώρα Παραστάσεων: Κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 19.00 (έως και τις 05/04/2026)

Διάρκεια: 55 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)

Τιμές Εισιτηρίων: 14 € (γενική είσοδος), 12 € (φοιτητικό, άνω των 65), 8€ (ανέργων, ατέλεια) & 

12€ (για ομάδες 8 ατόμων και άνω)

Η είσοδος επιτρέπεται σε παιδιά άνω των 8 ετών, ενώ κατόπιν συνεννόησης, μπορεί να παρουσιαστεί και σε Γυμνάσια – Λύκεια.

Χώρος: ΘΕΑΤΡΟ ARROYO, Μ. Αλεξάνδρου 128, 10435, Αθήνα (πλησίον Μετρό Κεραμεικού)

Προπώληση: ticketservices & στα ταμεία του Θεάτρου

Το έργο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ‘‘Λιοτρίβι-Παναγιώτα Γ. Σαράφη’’.